16 Maj Brak komentarzy admin Polska , , , , , ,

Na półkach skalnych Krzemienia i w ich najbliższym sąsiedztwie rośnie niepozorna turzyca skalna, zawilec narcyzowy, skalnica gronkowa, okrzyn karpacki, kostrzewa niska, rojnik górski i in., a w szczelinach paproć zanokcica północna. Czasami dostrzec tu można kopciuszka. Gnieżdżą się corocznie pustułki, harcują pospolite kruki; tu też można spotkać płochacza halnego. Silnie nasłonecznione ściany skalne o wystawie południowej porastają mchy hedwigia (Hedwigia albicans) i strzechwa (Grimmia lunalis), z pospolitych porostów misecznica (Lecanora rupicola) i krążnik (Lecida confluens) oraz rzadkie gatunki arktyczno-alpejskie jak jaskrawiec (Caloplaca tiroliensis). Na skałkach o wystawie zachodniej lub północnej — bardziej wilgotnych — pojawiają się inne mszaki, a ich kobierzec jest bardziej zwarty. Partie grzbietu eksponowane na północ zajmują borówczyska i bażyniska. Zachowała się tu też mała wysepka krzywulców świerkowych z charakterystycznymi chorągiewkowatymi koronami, wskazującymi na przeważające wiatry południowo-zachodnie. Opuszczamy grzbiet Krzemienia i idziemy rozległym obniżeniem. Bardzo interesujący, z uwagi na rzadkie rośliny, jest szczyt położony na północny zachód od szlaku, pomiędzy Krzemieniem a Haliczem, zwany Małym Haliczem lub Bukowską Kopą (1320 m). Mają tu swe jedyne bieszczadzkie stanowiska: rdest żyworodny, sesleria Bielza i in. Dochodzimy do Halicza (1335 m), gdzie kończy się czerwony szlak wschodniobeskidzki.

Na Krzemieniu od szlaku czerwonego odchodzi szlak niebieski (2). Wędrujemy nim ostrym grzbietem Bukowego Berda, wśród zarośli olszy kosej i jarzębiny. U górnej granicy bukowych lasów z domieszką okazałych jaworów spotkać można dzięcioła trójpalczastego. W dole, na północny wschód od Bukowego Berda, rozciągają się, pocięte żlebami potoków, lesiste zbocza Mucznego i Jeleniowatego, największe bieszczadzkie skupiska niedźwiedzi i jeleni. Często zachodzą tu też żubry. Poniżej Widełek, w buczynach z okazałymi jaworami, rośnie obficie lulecznica kraińska. Są to jednocześnie rejony rykowisk jeleni. Bliżej Bereżek znajduje się główny obszar występowania żubrów. Schodzimy w dolinę Wołosatego. Koło Pszczelin, na brzegu przydrożnej polanki, rośnie smotrawa okazała, na jedynym dzikim stanowisku polskim, które znane jest od blisko 100 lat. Na zboczach doliny Wołosatego, wzdłuż toru dawnej kolejki, dostrzec można małe laski grabowe i zarośla leszczynowe. Aluwia nadrzeczne porastają piękne olszynki z okazałym pióropusznikiem strusim. Na głazach zalegających w korycie potoku przysiadają pliszki górskie, czasami zerwie się ze żwirowisk para brodźców piskliwych lub sieweczek rzecznych. Po obu stronach wąskiej doliny Wołosatego na wysokości Bereżek mają swe łowieckie rewiry rysie. Przechodzimy przez tę rzeczkę i wspinamy się na zbocza Magury Stuposiańskiej. Po drodze napotykamy m.in. partie acidofilnych buczyn z borówką. Ze szczytu schodzimy do Dwerniczka nad Sanem.
Szlak czerwono-biało-czerwony (3) im. gen. K. Świerczewskiego odchodzi od szlaku czerwonego na wschód od Jawornego i wiedzie w dolinę Jabłonki do Łubnego (można stąd zboczyć dla zwiedzenia rezerwatu cisowego), a następnie obok pomnika upamiętniającego miejsce śmierci gen. Świerczewskiego, na Łopiennik, z malowniczymi grzbiecikami i zbudowanymi z mniej odpornego materiału skalnego głębokimi przełączkami. Widać stąd wspaniałą panoramę Bieszczadów, grzbiety leżących dalej na wschodzie połonin, rozlegle kompleksy lasów dolnoreglowych, w których stale przebywają rysie, kilka niedźwiedzi i stadka jeleni. Poniżej Dołżycy, w kamieniołomie na lewym brzegu Solinki, są odsłonięte drobnoziarniste, stalowoszare, silnie wapniste piaskowce krośnieńskie. Niżej zaczyna się przełom tej rzeczki. Nad wodą tu i ówdzie pokaże się pluszcz. Zbocza Falowej pokrywają w dużej części drzewostany świerkowe, w części jodłowe. Po przekroczeniu Wetujny i osiągnięciu grzbietu, szlak wolnościowy łączy się na Smereku z głównym czerwonym szlakiem wschodnio­beskidzkim.


Dla zwiedzenia torfowiska wysokiego, uznanego za rezerwat przyrodniczy, i chcąc wyjść na połoniny w rejonie Rozsypańca (1273 m), warto z Ustrzyk Górnych odbyć krótką, jednodniową wycieczkę w górę Wołosatki (4). W dolinie występują liczne młaki, a na torfowisku typowe, wysokotorfowiskowe rośliny, m.in. bagno zwyczajne i borówka bagienna o sinoczarnych, jadalnych jagodach. Wody Wołosatki są bogate w zgrupowania zwierząt przytwierdzonych do podłoża (bentos). Do spodniej strony otoczaków zanurzonych w wodzie przylegają charakterystyczne, ulepione z ziarenek piasku domki larw chruścików z rodzaju Potarnophylax. Nad potokiem i nad drogą wiosną i latem w powietrzu pląsają chmary jętek. Na Rozsypaniec idziemy w dalszym ciągu nową drogą, stanowiącą odcinek tzw. parkowej pętli bieszczadzkiej. Mijamy bujne łąki z obficie rosnącą goryczką trojeściową i uwijającymi się wśród kwiatów motylami, przede wszystkim z grupy górówek. Po przejściu wąskiego pasa starych buczyn, wychodzimy na skaliste żebra Rozsypańca i rozlegle łąki połoninowe. Po około 30 minutach marszu na północ osiągamy Nalicz.
Dla zapoznania się z najbardziej pierwotnymi fragmentami dolnoreglowych lasów, polecamy wycieczkę do Puszczy Bukowej, która pokrywa strome zbocza obniżenia zwanego Moczarne. Leży ono na południe od Wetliny, w dorzeczu Górnej Solinki. Obniżenie to, pocięte głębokimi, wyżłobionymi przez potoki dolinami, otaczają wyniosłe grzbiety przekraczające 1000 m wysokości: Jawornik, Paprotna, Rabia Skała, Czoło, Borsuk, Czerteż, Krzemieniec (Kremenaros), Wielka i Mała Rawka oraz Dział; ma ono tylko jeden wylot, który między Jawornikiem a Działem tworzy przełom Górnej Solinki uchodzącej na północ do Wetlinki, zwanej od tego miejsca Wetliną.
Do Puszczy Bukowej prowadzi kilka dróg. Wybieramy najkrótszą, z Wetliny wzdłuż Górnej Solinki do Moczarnego (5a). Przy okazji zwiedzamy rezerwaty: „Przełom Solinki” i „U źródeł Solinki”.